In het vreemdelingenrecht speelt taal een cruciale rol. Een recente uitspraak van de rechtbank Den Haag van 9 maart 2026 onderstreept hoe essentieel de inzet van beëdigde tolken is voor een zorgvuldige procedure. In dit blog leest u wat er speelde, waarom de rechtbank ingreep en wat dit betekent voor tolken en sommige opdrachtgevers.
1. Wat ging er mis?
In deze zaak ging het om een Tsjechische vrouw van wie de minister van Asiel en Migratie had vastgesteld dat zij geen rechtmatig verblijf meer had in Nederland op grond van het Unierecht.
Tijdens de procedure bleek echter dat eiseres niet op zorgvuldige wijze was gehoord met behulp van een beëdigde tolk, terwijl dat op grond van de Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv) in beginsel verplicht is.
1.1. IND: afnameplichtige organisatie
Belangrijk hierbij is dat de IND een afnameplichtige organisatie is. Dit betekent dat de organisatie wettelijk verplicht is om, waar mogelijk, gebruik te maken van tolken en vertalers die zijn ingeschreven in het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv).
Lees ook: De afnameplicht voor tolk- en vertaaldiensten uitgelegd
1.2. Geen uitzondering op afnameplicht
Alleen in uitzonderlijke situaties mag van deze verplichting worden afgeweken, bijvoorbeeld bij spoed of wanneer er geen geregistreerde tolk beschikbaar is in de betreffende taal. In dat geval moet die afwijking altijd goed worden gemotiveerd en schriftelijk worden vastgelegd. De rechtbank stelde vast dat niet duidelijk was of de gebruikte tolk beëdigd was en dat ook geen motivering was gegeven voor afwijking van de afnameplicht.
1.3. Belang van beëdigde tolk
In vreemdelingenzaken, asielzaken en bijvoorbeeld ook strafzaken geldt niet voor niets een afnameplicht. Juist in dit soort procedures staan grote belangen op het spel voor rechtzoekenden en andere betrokkenen die het Nederlands niet of onvoldoende beheersen.
Wanneer een niet-ingeschreven tolk wordt ingezet van wie de kwaliteit niet vooraf is getoetst, ontstaat een reëel risico op miscommunicatie of onjuiste vertolking, met mogelijk verstrekkende gevolgen.
Lees ook: Rechtszaak uitgesteld wegens onverstaanbare tolk
Lees ook: De rol van tolken in asielprocedures: een juridische casus
2. Wat was het gevolg?
De rechtbank oordeelde dat de IND onzorgvuldig heeft gehandeld. Dit leidde tot vernietiging van het besluit. Daarnaast speelde mee dat de Tsjechische vrouw niet op een correcte manier in de gelegenheid was gesteld om haar zienswijze te geven, juist doordat de communicatie niet volgens de wettelijke regels was verlopen.
Doordat deze verplichtingen niet waren nageleefd, concludeerde de rechtbank dat het besluit onvoldoende zorgvuldig was voorbereid en ondeugdelijk was gemotiveerd.
3. Wat betekent deze uitspraak?
De conclusie is duidelijk: het niet naleven van de Wbtv en de afnameplicht brengt grote juridische risico’s met zich mee en kan ertoe leiden dat een volledige procedure onderuitgaat. Daarmee laat deze uitspraak zien dat taal en recht onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
De rol van de IND als overheidsorgaan dat beslist over verblijfsvergunningen én de verplichting om met beëdigde tolken te werken, maken duidelijk hoe belangrijk professionele taalondersteuning is voor een eerlijke en rechtsgeldige procedure.
